Spis treści
Zaciętka objęta pięcioletnią ochroną w Małopolsce
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie podjął decyzję o objęciu ścisłą ochroną gatunkową chrząszcza zaciętki (Cheilotoma musciformis). Zarządzenie to wprowadza pięcioletni okres ochrony na terenie województwa małopolskiego, co ma na celu zabezpieczenie tego rzadkiego owada. Jego populacja znacząco zmniejszyła się w ostatnich latach, co wymusiło pilną interwencję. To bezpośrednia odpowiedź na alarmujące dane dotyczące spadku liczebności i zasięgu występowania gatunku w regionie.
Zaciętka jest klasyfikowana jako gatunek reliktu stepowego, a w Polsce uznano ją za zagrożoną wyginięciem (EN), co świadczy o jej krytycznym stanie. Jej obecność w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt oraz na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce potwierdza ten status. W ciągu XXI wieku zasięg występowania tego chrząszcza w kraju skurczył się o około 30 procent. Liczba znanych stanowisk, gdzie kiedyś żył, zmniejszyła się średnio o połowę, co jest bardzo niepokojącym trendem.
Gdzie występuje chrząszcz zaciętka w Polsce?
Obecnie chrząszcz zaciętka występuje wyłącznie w południowych regionach Polski, koncentrując się na terenie dwóch województw: małopolskiego i świętokrzyskiego. Główne obszary jego występowania obejmują Wyżynę Miechowską oraz Dolinę Nidy. Można go również lokalnie spotkać na Płaskowyżu Proszowickim i w Górach Świętokrzyskich, co stanowi ostatnie bastiony tego gatunku. Te specyficzne miejsca są kluczowe dla przetrwania gatunku i wymagają szczególnej uwagi. Poza Polską, najbliższe stanowiska znajdują się na Podolu na Ukrainie oraz w Kotlinie Panońskiej.
Naturalnym środowiskiem dla zaciętki są suche i silnie nasłonecznione murawy kserotermiczne, często występujące na wapiennych zboczach i urwiskach. Chrząszcz ten jest ściśle związany z roślinami bobowatymi, które stanowią jego główne źródło pożywienia, co determinuje jego siedliska. Preferuje zwłaszcza sparcetę piaskową i siewną, na których żeruje. Dostępność tych roślin jest kluczowa dla prawidłowego cyklu rozwojowego larw i dorosłych osobników, co podkreśla wrażliwość gatunku.
Co zagraża populacji zaciętki?
Eksperci identyfikują kilka czynników, które przyczyniają się do drastycznego spadku populacji zaciętki w Polsce. Jednym z głównych zagrożeń jest naturalna sukcesja ekologiczna, która prowadzi do zarastania muraw kserotermicznych przez krzewy i drzewa. To stopniowo niszczy specyficzne siedliska niezbędne dla życia chrząszcza, ograniczając jego przestrzeń życiową. W konsekwencji, cenne dla zaciętki otwarte i słoneczne tereny znikają, co ma bezpośredni wpływ na jej liczebność.
Innym istotnym problemem jest zalesianie terenów, które dotychczas były naturalnymi obszarami występowania zaciętki. Choć zalesianie jest często postrzegane pozytywnie i proekologicznie, w tym konkretnym przypadku prowadzi do zaniku unikalnych ekosystemów stepowych. Dodatkowo, zbyt intensywny wypas zwierząt gospodarskich w niewłaściwych terminach również negatywnie wpływa na dostępność roślin żywicielskich, kluczowych dla przetrwania tego cennego owada. Nadmierny wypas eliminuje rośliny, na których żerują larwy i dorosłe osobniki.
Dalsze działania ochronne dla gatunku
Pięcioletni okres ochrony gatunkowej wprowadzony przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie ma zapewnić zaciętce czas na odbudowę populacji. Jest to pierwszy, ale bardzo ważny krok w szerszym planie ochrony tego unikalnego owada. Planowane są dalsze, długofalowe działania mające na celu stabilizację i wzrost liczebności gatunku na zagrożonych obszarach. Takie podejście jest niezbędne do trwałego zabezpieczenia przyszłości chrząszcza.
Urzędnicy podkreślają, że ochrona zaciętki to nie tylko kwestia zachowania jednego gatunku, ale również ochrona całego cennego ekosystemu muraw kserotermicznych, które są domem dla wielu rzadkich organizmów. Jest to prawdziwy wyścig z czasem, aby ocalić ten przyrodniczy skarb Małopolski przed całkowitym wyginięciem. Działania wymagają skoordynowanego wysiłku wielu instytucji oraz stałego monitoringu środowiskowego, aby były skuteczne.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
