Spis treści
Jezuicka twierdza przeciw herezjom
W 1602 roku, z inicjatywy Hieronima Gostomskiego, wojewody poznańskiego i kasztelana sandomierskiego, w Sandomierzu rozpoczęto budowę niezwykłego ośrodka edukacji. Gostomski, znany ze swojej pobożności i głębokich więzi z Towarzystwem Jezusowym, marzył o stworzeniu miejsca, które będzie nie tylko szkołą, ale prawdziwą „twierdzą przeciw herezjom”, kształcącą młodzież w duchu katolickim.
Realizacja tego ambitnego projektu, pod kierownictwem jezuickiego architekta Michała Hintza, trwała od 1604 do 1615 roku. Pierwotny kompleks Collegium Gostomianum obejmował dwa skrzydła: jedno poświęcone nauczaniu, drugie służące jako klauzura zakonna, a jezuici, jak to mieli w zwyczaju, prowadzili tam także teatr i słynne winnice, dostarczające wino domom zakonnym na terenie całej Rzeczypospolitej.
Manieryzm w polskim wydaniu. Co zachwyca?
Mimo burzliwych dziejów i pożarów, które niszczyły miasto w 1656 i 1813 roku, wschodnie skrzydło budynku Collegium Gostomianum przetrwało do dziś w niemal nienaruszonym stanie. Jest to prawdziwa perła polskiego manieryzmu, której unikalne cechy architektoniczne zachwycają i świadczą o niezwykłych umiejętnościach ówczesnych budowniczych i projektantów.
Wśród najbardziej intrygujących elementów warto wymienić eliptyczną klatkę schodową, pierwszą taką konstrukcję w Polsce, zachowaną na dwóch kondygnacjach, oraz późnorenesansową attykę, sprytnie ukrywającą kondygnację mieszkalną. Dodatkowo, budynek zachował oryginalny system ogrzewania i misterną dekorację sklepień, a jego podziemia kryją rozległe, dwupiętrowe piwnice, co tylko dodaje mu tajemniczości i historycznego splendoru.
Zakon, Komisja, Liceum. Burzliwe dzieje
Historia Collegium Gostomianum to prawdziwa epopeja. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku, budynek przeszedł w ręce Komisji Edukacji Narodowej, co oznaczało przejście od placówki religijnej do świeckiego ośrodka nauczania. W kolejnych stuleciach szkoła, jak kameleon, zmieniała swoje nazwy, dostosowując się do politycznych i społecznych zawirowań, od Szkoły Podwydziałowej, przez Męskie Gimnazjum Filologiczne, aż po dzisiejsze I Liceum Ogólnokształcące.
Niestety, czasy wojenne również nie oszczędziły zabytkowego gmachu. W czasie II wojny światowej obiekt służył celom wojskowym, a po jej zakończeniu placówka musiała na jakiś czas przenieść się w inne rejony miasta. Dopiero gruntowny remont pozwolił na triumfalny powrót liceum do historycznej siedziby we wrześniu 2001 roku, co symbolicznie zamknęło pewien rozdział i otworzyło kolejny, pełen sukcesów – w 2021 roku szkoła zdobyła „Srebrną Tarczę” w rankingu Perspektyw, zajmując 10. miejsce w województwie świętokrzyskim.
Matematyczny geniusz i inni. Kto został legendą?
Absolwenci Collegium Gostomianum to bez wątpienia jego największy skarb i dowód na nieprzemijającą jakość nauczania. To oni są żywym pomostem między bogatą przeszłością a dynamiczną teraźniejszością placówki. Wśród wybitnych postaci, które opuściły te mury, znaleźć można naukowców, artystów i społeczników, którzy odcisnęli swoje piętno na polskiej i światowej scenie.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych wychowanków jest Andrzej Schinzel, światowej sławy matematyk specjalizujący się w teorii liczb, który już jako 14-latek triumfował w Olimpiadzie Matematycznej, torując sobie drogę na studia bez matury. Collegium Gostomianum, niczym wiekowy dąb, wciąż mocno tkwi na sandomierskiej skarpie, a jego korona – kolejne pokolenia uczniów – nieustannie się rozwija, sięgając po wiedzę i sukcesy.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
