Spis treści
Jezuicki fundament sandomierskiej oświaty
Początki jednej z najstarszych szkół w Polsce, czyli Collegium Gostomianum, sięgają 1602 roku, kiedy to Hieronim Gostomski, wojewoda poznański i kasztelan sandomierski, podjął monumentalną decyzję o jej ufundowaniu. Ten gorliwy katolik, głęboko związany z Towarzystwem Jezusowym, marzył o stworzeniu w Sandomierzu ośrodka, który miałby być nie tylko miejscem kształcenia młodzieży, ale i „twierdzą przeciw herezjom” w niespokojnych czasach kontrreformacji.
Budowa kompleksu klasztornego jezuitów, rozpoczęta w 1604 roku i trwająca jedenaście lat, to dzieło jezuickiego architekta Michała Hintza. Pierwotny kompleks Collegium Gostomianum składał się z dwóch skrzydeł: wschodniego, które od samego początku pełniło funkcje dydaktyczne, oraz południowego, gdzie znajdowała się klauzura zakonna. Jezuici prowadzili tu nie tylko szkołę z prawdziwego zdarzenia, ale również teatr, a nawet słynne winnice, które dostarczały wina do domów zakonnych na terenie całej Rzeczypospolitej.
Architektoniczny unikat w sercu Sandomierza
Mimo pożarów, które niszczyły budynek w 1656 i ponownie w 1813 roku, skrzydło wschodnie przetrwało do dziś w niemal niezmienionym kształcie architektonicznym, stając się wizytówką polskiego manieryzmu. To niezwykłe dzieło wyróżnia się kilkoma cechami, które czynią je absolutnym unikatem na skalę krajową i świadectwem kunsztu dawnych budowniczych. Na szczególną uwagę zasługuje eliptyczna klatka schodowa, będąca pierwszą tego typu konstrukcją w Polsce, zachowaną w obrębie dwóch kondygnacji, co do dziś budzi podziw znawców.
Ponadto, na tle sandomierskiej panoramy wyróżnia się potężna, późnorenesansowa attyka, która sprytnie maskuje kondygnację mieszkalną, nadając budynkowi majestatyczny wygląd. Co więcej, wewnątrz obiektu zachował się oryginalny system ogrzewania, funkcjonujący do dziś, oraz pierwotna dekoracja sklepień, co jest prawdziwym rarytasem. Nie można zapomnieć o obszernych, dwupiętrowych piwnicach, które skrywają się pod szkołą, a ich tajemnice wciąż czekają na pełne odkrycie, dodając placówce jeszcze więcej aury zagadkowości.
Burzliwe losy sandomierskiego liceum
Historia szkoły była równie burzliwa jak dzieje samej Polski, naznaczona zmianami władzy i ideologii. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku, budynek przeszedł pod zarząd Komisji Edukacji Narodowej, co oznaczało radykalną zmianę – placówka stała się szkołą świecką, otwierając nowy rozdział w swojej historii. Przez wieki zmieniała nazwy niczym kameleon, dostosowując się do realiów politycznych: od Szkoły Podwydziałowej, przez Męskie Gimnazjum Filologiczne, aż po obecne I Liceum Ogólnokształcące.
II wojna światowa nie oszczędziła również Collegium Gostomianum, gdyż gmach służył wówczas celom wojskowym, co na pewien czas przerwało jego edukacyjną misję. Po zakończeniu konfliktu, przez pewien okres szkoła musiała funkcjonować w innych lokalizacjach, czekając na swój powrót do historycznej siedziby. Ostatecznie, po gruntownym remoncie, we wrześniu 2001 roku liceum triumfalnie powróciło w swoje progi. Dziś Collegium Gostomianum to symbol trwałości i doskonałości, zajmując czołowe miejsca w rankingach, czego dowodem jest „Srebrna Tarcza” w rankingu Perspektyw z 2021 roku i 10. miejsce w województwie świętokrzyskim.
Wybitni wychowankowie – kogo kształciło Gostomianum?
Absolwenci Collegium Gostomianum stanowią prawdziwe serce tej wiekowej instytucji, tworząc żywy pomost między jej bogatą przeszłością a dynamiczną teraźniejszością. To właśnie oni, rozproszeni po świecie, ale zawsze pamiętający o sandomierskich murach, są najlepszym świadectwem jakości edukacji, jaką oferowała i nadal oferuje ta wyjątkowa szkoła. Wśród osób, które opuściły mury Collegium, znaleźć można całe grono wybitnych naukowców, cenionych artystów oraz społeczników, których dokonania znacząco wpłynęły na różne dziedziny życia.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych i utytułowanych wychowanków był Andrzej Schinzel, światowej sławy matematyk, którego specjalnością była teoria liczb – dziedzina fascynująca i niezwykle wymagająca. To właśnie on, jako zaledwie 14-letni chłopak, zadziwił wszystkich, wygrywając Olimpiadę Matematyczną, co otworzyło mu drzwi na studia bez konieczności zdawania matury. Collegium Gostomianum to niczym wiekowy dąb, którego głębokie, XVII-wieczne korzenie pozwalają mu niezłomnie trwać na sandomierskiej skarpie, podczas gdy jego korona – kolejne pokolenia uczniów – stale się rozwija, sięgając po nowoczesną wiedzę.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
