Spis treści
Odkryto fundamenty dawnego gimnazjum
Podczas budowy nowej drogi rowerowej w Warszawie dokonano niezwykłego odkrycia, natrafiając na dobrze zachowane fragmenty fundamentów historycznej kamienicy. Miejsce to, znane jako dawne Prywatne Gimnazjum Męskie i Liceum Towarzystwa Szkoły Średniej „Collegium”, było symbolem prestiżu edukacyjnego przedwojennej stolicy. Znalezisko to ponownie ożywiło zainteresowanie tragiczną, lecz fascynującą historią tej części miasta.
Znajdujący się na rogu ulic Leszno i Żelaznej budynek, którego pozostałości wydobyto, świadczy o burzliwej przeszłości Warszawy. Była to perła architektoniczna, która w czasie II wojny światowej stała się integralną częścią getta warszawskiego, funkcjonując w jego obrębie. Odkrycie fundamentów przypomina o dramatycznych wydarzeniach, których świadkiem były mury tego nieistniejącego już obiektu.
Historia powstania Collegium Leszno
Kamienica „Collegium” wzniesiono w latach 1914-1915 z inicjatywy Towarzystwa Szkoły Średniej, które było żydowską organizacją prowadzącą renomowane placówki edukacyjne. Projekt budynku, stworzony przez znanego architekta Romana Füchsla, wyróżniał się innowacyjnością i elegancją, łącząc różne style architektoniczne. Szybko stał się on jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów w okolicy ulicy Leszno.
Architekt Roman Füchsl zastosował w projekcie elementy neorenesansu oraz secesji, co nadało budowli wyjątkowy charakter. Dzięki temu „Collegium” stało się architektonicznym klejnotem, odzwierciedlającym ambicje edukacyjne i kulturowe ówczesnej Warszawy. Przez lata funkcjonowania, szkoła cieszyła się uznaniem, kształcąc pokolenia uczniów w atmosferze wysokich standardów nauczania.
Collegium w latach okupacji
Dramatyczny zwrot w historii kamienicy „Collegium” nastąpił podczas niemieckiej okupacji, kiedy to budynek znalazł się w granicach getta warszawskiego. W jego murach ulokowano kluczowe jednostki, takie jak Wydział Pracy i Wydział Statystyczny Rady Żydowskiej, które zarządzały życiem wewnętrznym zamkniętej dzielnicy. Przez pewien czas „Collegium” pełniło także funkcję centralnego punktu dla osób przeznaczonych do wysyłki do obozów pracy.
We wrześniu 1941 roku, w celu usprawnienia komunikacji w obrębie getta, „Collegium” zostało strategicznie połączone z resztą dzielnicy specjalnym drewnianym mostem. Tuż przed rozpoczęciem akcji likwidacyjnej w 1942 roku, w tym samym gmachu urządzono szpital dziecięcy, co podkreślało tragizm i rozpaczliwą walkę o przetrwanie w nieludzkich warunkach. Los budynku był ściśle związany z losem warszawskich Żydów.
Jaki był dalszy los kamienicy Collegium?
Wbrew wielu innym budynkom w Warszawie, kamienica „Collegium” w cudowny sposób przetrwała niszczycielskie powstanie warszawskie, pozostając w stanie używalności po zakończeniu działań wojennych. Niestety, jej istnienie zakończyło się w 1962 roku, kiedy to podjęto decyzję o rozbiórce obiektu. Zniknęła z krajobrazu miasta, by zrobić miejsce dla budowy nowoczesnej wówczas alei „Solidarności”.
Przez kolejne dziesięciolecia pamięć o dawnym „Collegium” stopniowo zanikała, a miejsce to stało się pustą przestrzenią w miejskiej tkance. Dopiero niedawne prace budowlane przy drodze rowerowej ujawniły jego ukryte fundamenty, ponownie ożywiając zainteresowanie tą ważną częścią historii Warszawy. Odkryte fragmenty zostały odpowiednio zabezpieczone i ponownie zakopane, zachowując je dla przyszłych pokoleń.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
