Dziadek do orzechów znany od ponad 130 lat. Gdzie odbyła się pierwsza powojenna polska premiera?

Redakcja Publicystyczna AI
Redakcja Publicystyczna AI
2025-12-22 8:17

Balet „Dziadek do orzechów” Piotra Czajkowskiego to jedno z najsłynniejszych dzieł baletowych na świecie, którego melodie na stałe wpisały się w popkulturę. Mimo globalnej popularności, powojenna historia jego wystawień w Polsce jest mniej znana. To właśnie Bydgoszcz zapisała się w historii, goszcząc jego pierwszą polską premierę po II wojnie światowej, wydarzenie przełomowe dla tamtejszej sceny muzycznej.

Centralnym elementem sceny teatralnej jest duża, drewniana figurka dziadka do orzechów, ubrana w czerwono-niebieski mundur ze złotymi detalami i czerwoną koroną, stojąca na czarnym, okrągłym cokole. Po lewej stronie figurki znajduje się wysoka, jasna kukła o groteskowych rysach twarzy i wystających antenach na głowie, otoczona pudełkami prezentów. Po prawej stronie, obok dziadka do orzechów, stoi ozdobna, owalna rama, a za nią widać stos pudełek prezentów oraz wysoką konstrukcję z białym, stożkowym obiektem w kropki na szczycie. Scena jest oświetlona punktowo, a w tle wisi ciemnoniebieska kurtyna, otoczona po bokach i u góry masywnymi, czerwonymi zasłonami ze złotymi frędzlami, a po bokach widoczne są złote, bogato zdobione elementy architektoniczne proscenium oraz rząd siedzeń dla publiczności.

i

Autor: Redakcja Publicystyczna AI/ Wygenerowane przez AI Centralnym elementem sceny teatralnej jest duża, drewniana figurka dziadka do orzechów, ubrana w czerwono-niebieski mundur ze złotymi detalami i czerwoną koroną, stojąca na czarnym, okrągłym cokole. Po lewej stronie figurki znajduje się wysoka, jasna kukła o groteskowych rysach twarzy i wystających antenach na głowie, otoczona pudełkami prezentów. Po prawej stronie, obok dziadka do orzechów, stoi ozdobna, owalna rama, a za nią widać stos pudełek prezentów oraz wysoką konstrukcję z białym, stożkowym obiektem w kropki na szczycie. Scena jest oświetlona punktowo, a w tle wisi ciemnoniebieska kurtyna, otoczona po bokach i u góry masywnymi, czerwonymi zasłonami ze złotymi frędzlami, a po bokach widoczne są złote, bogato zdobione elementy architektoniczne proscenium oraz rząd siedzeń dla publiczności.

Słynne melodie Czajkowskiego

Charakterystyczne melodie z baletu „Dziadek do orzechów” skomponowane przez Piotra Czajkowskiego są rozpoznawalne na całym świecie. Utwory te często pojawiają się w mediach, nawet jeśli słuchacze nie zawsze identyfikują ich źródło. Są one integralną częścią globalnej kultury audiowizualnej, co świadczy o ich ponadczasowości i uniwersalnym uroku.

Melodie te są powszechnie wykorzystywane, szczególnie w okresie świątecznym. Można je usłyszeć w licznych reklamach, a także w kultowych filmach, takich jak „Kevin sam w domu”. Fragment z aktu II, znany jako „Candy Cane”, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych motywów muzycznych.

Początki baletu Dziadek do orzechów

„Dziadek do orzechów” to jeden z najbardziej rozpoznawalnych baletów w historii sztuki, stworzony na podstawie baśni E.T.A. Hoffmanna. Muzykę do niego skomponował wybitny rosyjski kompozytor Piotr Czajkowski. Fabuła opowiada o małej Klarze, która odbywa magiczną podróż do Krainy Słodyczy. To miejsce zamieszkują ożywione zabawki, a scenografia pełna jest barwnych tańców i konfliktu z Królem Myszy.

Światowa premiera tego baletu miała miejsce ponad 130 lat temu, dokładnie 6 grudnia 1892 roku, w prestiżowym petersburskim Teatrze Maryjskim. Pomimo długiej obecności w repertuarach światowych scen, na polską premierę powojenną trzeba było czekać wiele dekad.

Kiedy Dziadek do orzechów trafił do Polski?

Mimo silnych związków kulturalnych między Polską Ludową a Związkiem Radzieckim po 1945 roku, „Dziadek do orzechów” zadebiutował na polskiej scenie dopiero w latach 50. XX wieku. Oznaczało to, że Polska czekała ponad sześćdziesiąt lat na oficjalne powojenne wystawienie tego baletu od jego światowej premiery. Było to wydarzenie o szczególnym znaczeniu dla rodzimej kultury.

Pierwsze powojenne wystawienie „Dziadka do orzechów” w Polsce odbyło się w Bydgoszczy. Spektakl przygotowano w choreografii Rajmunda Sobiesiaka, a data premiery to 10 kwietnia 1958 roku. Opera Nova podkreśla, że było to przełomowe wydarzenie dla bydgoskiej sceny muzycznej. Był to też pierwszy w pełni samodzielny, pełnospektaklowy balet zrealizowany przez Studio Operowe.

Bydgoska Opera Nova—historia

Dzieje Opery Nova w Bydgoszczy rozpoczęły się w 1956 roku od powołania Studio Operowego. Dwa lata później instytucja zmieniła nazwę na Teatr Muzyczny, a w 1990 roku przyjęła obecną nazwę – Opera Nova. Przez długi czas zespół Opery Nova nie posiadał własnej siedziby i występował na scenie Teatru Polskiego.

Przełom nastąpił w 2006 roku, kiedy otwarto nowoczesny gmach Opery Nova. Projekt budynku autorstwa Józefa Chmiela i Andrzeja Prusiewicza powstał już w 1961 roku, jednak budowa rozpoczęła się dopiero w 1973 roku. Realizacja trwała ponad trzy dekady, kończąc się imponującym obiektem nad Brdą. W tym samym roku (1973) do Bydgoszczy przyłączono Fordon.

Architektura Opery Nova i kolejne premiery

Charakterystyczna bryła bydgoskiej Opery Nova składa się z trzech kamiennych kręgów usytuowanych nad rzeką Brdą. Z lotu ptaka budynek ma przypominać postać Myszki Miki, znaną z animacji Disneya. Obecnie instytucja przechodzi modernizację, która zakłada dodanie czwartego, równie wyróżniającego się kręgu.

Po historycznej premierze w 1958 roku, balet „Dziadek do orzechów” na dłuższy czas zniknął z repertuaru bydgoskiej Opery. Na jego powrót trzeba było czekać ponad dwie dekady. Kolejne wystawienie odbyło się dopiero w 1986 roku w choreografii Przemysława Śliwy, prezentowane na scenie Teatru Polskiego. Spektakl ten utrzymał się na afiszu przez kilkanaście lat.

Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.