Spis treści
Jak oceniono jakość życia w gminach?
Ranking jakości życia, obejmujący wszystkie gminy w Polsce, został opracowany przez firmy Algolytics i SW Research. Jego podstawą było 90 wskaźników cząstkowych, pogrupowanych w dziesięć kluczowych kategorii, które odzwierciedlają różne aspekty codziennego funkcjonowania. Wśród analizowanych obszarów znalazły się między innymi transport, zdrowie, infrastruktura, bezpieczeństwo oraz warunki ekonomiczne i edukacja.
Dodatkowo, raport uwzględniał środowisko, kulturę, dostępność usług oraz poziom zaangażowania obywatelskiego. Syntetyczny wskaźnik jakości życia został obliczony w dwóch wariantach wagowania, aby kompleksowo odzwierciedlić zarówno systemowe priorytety, jak i subiektywne doświadczenia mieszkańców. Każda gmina w Polsce została poddana szczegółowej ocenie w ramach tego obszernego badania.
Wagi eksperckie a preferencje Polaków
Pierwszy wariant, oparty na wagach eksperckich, przykładał większą wagę do czynników systemowych i długofalowych. Preferował on takie aspekty jak zdrowie, środowisko oraz bezpieczeństwo, które mają fundamentalne znaczenie dla trwałego rozwoju i dobrostanu społeczności. Takie podejście pozwala na identyfikację głębszych problemów strukturalnych, wpływających na jakość życia.
Drugi wariant wykorzystywał wagi ustalone na podstawie badania ankietowego, odzwierciedlając bezpośrednie preferencje Polaków. W tym przypadku większy nacisk położono na elementy odczuwalne w codziennym życiu, takie jak warunki ekonomiczne i ogólna dostępność usług. To podejście dostarcza cennych informacji o subiektywnych odczuciach mieszkańców, co jest kluczowe dla lokalnych samorządów.
Świętokrzyskie w ogólnopolskim rankingu
Województwo świętokrzyskie uzyskało przeciętne wyniki w porównaniu z innymi regionami kraju, plasując się w środku stawki. Zajęło 9. miejsce w obu wariantach rankingów jakości życia, co oznacza stabilną pozycję, ale również wskazuje na obszary wymagające poprawy. Ta pozycja sugeruje, że region nie wyróżnia się ani pozytywnie, ani negatywnie na tle całej Polski.
Analiza przestrzenna wyników w Świętokrzyskiem ujawnia wyraźną polaryzację w zakresie jakości życia. Wysokie wartości koncentrują się w pasie miejskim biegnącym od Jędrzejowa przez Kielce aż po wschodni kraniec województwa, obejmując Starachowice, Ostrowiec i Sandomierz. Natomiast niższe wartości skupiają się na peryferiach: północno-zachodnich, zachodnich i południowych obszarach regionu.
Które gminy oceniono najsłabiej?
Raport wskazuje, że gminy w Świętokrzyskiem z najniższymi wskaźnikami jakości życia to przede wszystkim jednostki o rozproszonej zabudowie. Są one również znacząco oddalone od głównych centrów usługowych, co generuje wiele problemów dla mieszkańców. Ta charakterystyka peryferyjnych obszarów wpływa na szereg codziennych udogodnień i dostępności do podstawowych funkcji społecznych.
Według wariantu opartego na wagach eksperckich, który podkreśla długofalowe znaczenie zdrowia i bezpieczeństwa, najsłabiej wypadły trzy gminy: Nowy Korczyn, Słupia Konecka oraz Wiślica. Te miejscowości wymagają szczególnej uwagi w kontekście rozwoju infrastruktury i dostępu do kluczowych usług, aby poprawić warunki życia swoich mieszkańców.
Gdzie życie jest najtrudniejsze?
Wariant rankingu oparty na wagach ankietowych, który odzwierciedla subiektywne preferencje Polaków i ich codzienne doświadczenia, wskazał inne miejscowości. W tym ujęciu, silniej akcentującym warunki ekonomiczne i dostępność usług, najniższe wartości wskaźnika jakości życia odnotowano w gminach: Słupia Konecka, Tarłów oraz Fałków. Gmina Słupia Konecka pojawiła się w obu zestawieniach najsłabszych obszarów, co jest istotnym sygnałem.
Profil słabości tych peryferyjnych gmin w województwie świętokrzyskim jest spójny w obu analizach, wskazując na kumulację problemów w kluczowych obszarach. Te niedociągnięcia najsilniej obniżają ogólną ocenę jakości życia. Raport identyfikuje konkretne bariery, które mają wpływ na codzienne funkcjonowanie i satysfakcję mieszkańców tych rejonów.
Problemy z ochroną zdrowia
Jednym z najsilniejszych negatywnych czynników wpływających na jakość życia w peryferyjnych gminach Świętokrzyskiego jest problem zdrowia. Odległość do szpitali, punktów SOR, podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oraz aptek jest bardzo duża. Ta niska dostępność opieki medycznej stanowi kluczowe wyzwanie dla mieszkańców, znacząco obniżając ich poczucie bezpieczeństwa i komfortu życia.
Kolejnym obszarem generującym słabe wyniki jest bezpieczeństwo. Dłuższy czas dojazdu służb ratunkowych, w tym straży pożarnej i policji, ma istotny, negatywny wpływ na wskaźnik jakości życia. Szybka interwencja w sytuacjach zagrożenia jest podstawą poczucia bezpieczeństwa obywateli, a jej ograniczenia w tych gminach są poważnym problemem.
Transport i dostępność usług
Słabe gminy charakteryzują się również rzadszą siecią usług codziennych, co utrudnia mieszkańcom realizację podstawowych potrzeb. Dodatkowo, gorsza dostępność drogowa, często z odcinkami o złej nawierzchni, oraz słabszy transport publiczny znacząco obciążają codzienne funkcjonowanie. Te ograniczenia utrudniają załatwienie podstawowych spraw i dostęp do administracji publicznej.
Na końcowy wynik wpływają także kwestie środowiskowe i ryzyka związane z nimi. Gorsza jakość powietrza i/lub lokalna ekspozycja na hałas i podtopienia są czynnikami obniżającymi komfort życia. W niektórych gminach odnotowano także dłuższy dojazd do szkół i przedszkoli, co, pomimo potencjalnie dobrych wyników egzaminów, nie rekompensuje barier dostępności edukacyjnej. Te czynniki są typowe dla gmin o rozproszonym osadnictwie.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
