Spis treści
Sekrety nazwy i pierwsze wzmianki o Jodłowniku
Nazwa Jodłownik, jak łatwo się domyślić, jest żywym echem dawnych krajobrazów, gdzie okoliczne wzgórza porastały gęste lasy jodłowe. Dziś to nieco zapomniany zakątek Małopolski, którego historyczne korzenie sięgają głęboko w przeszłość, bo pierwsze pisemne wzmianki o tej miejscowości pochodzą już z zamierzchłego 1361 roku. W tamtym czasie wieś należała do rycerza Mikołaja z potężnego rodu Ratołdów, co świadczy o jej wczesnym znaczeniu.
Przez kolejne stulecia, jak to w historii bywało, Jodłownik zmieniał właścicieli, przechodząc w ręce znamienitych rodów szlacheckich, wśród których znaleźli się choćby sławni Lubomirscy. Jednak prawdziwy zwrot akcji w dziejach wsi nastąpił w 1531 roku, kiedy to te cenne dobra zakupiła wpływowa rodzina Niewiarowskich, otwierając tym samym nowy rozdział w jej historii.
Dominikanie przejmują Jodłownik. Co z kasatą józefińską?
To właśnie Niewiarowscy, a konkretnie Przecław Niewiarowski, okazali się prawdziwymi wizjonerami, fundując w 1585 roku modrzewiowy kościół, który po dziś dzień stanowi największą dumę Jodłownika. Po śmierci fundatora w 1595 roku nastąpiło coś, co mogłoby uchodzić za testamentową sensację – cały majątek, wraz z całą wsią, zgodnie z jego ostatnią wolą, trafił na własność zakonu Dominikanów z Krakowa.
Rozpoczął się niezwykły okres w historii Jodłownika, trwający niemal dwa stulecia, kiedy to wieś pozostawała w rękach kościelnych. Dominikanie zarządzali majątkiem aż do 1784 roku, kiedy to dobra zakonne zostały skonfiskowane przez rząd austriacki w ramach słynnej kasaty józefińskiej. Warto odnotować, że w drugiej połowie XVIII wieku majątkiem tym sprawnie zarządzał ojciec Stanisław Slaski, ceniony teolog i wykładowca, który okazał się doskonałym gospodarzem, przyczyniając się do rozwoju całej okolicy.
Cystersi rewitalizują wieś i jej symbol
Jednak losy Jodłownika po raz kolejny splotły się z życiem zakonnym. W XIX wieku wieś ponownie znalazła się w rękach duchownych, tym razem pod opieką Cystersów z pobliskiego Szczyrzyca. To właśnie oni, z charakterystycznym dla siebie zapałem, przeprowadzili generalny remont zabytkowego kościoła, przywracając mu dawny blask. Założyli także lokalny cmentarz, który służy społeczności do dziś, oraz zbudowali most na rzece Tarnawie, ułatwiając komunikację mieszkańcom.
Niezmiennym sercem Jodłownika pozostaje zabytkowy kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny – drewniana świątynia wzniesiona w 1587 roku, której wiek i urok zapierają dech w piersiach. W jej przedsionku do dziś wisi portret fundatora, Przecława Niewiarowskiego, stanowiąc namacalne świadectwo minionych wieków. Obiekt ten został zasłużenie wpisany do rejestru zabytków i pełnił funkcję kościoła parafialnego aż do lat 80. XX wieku.
Jodłownik w cieniu wojny i odbudowy
Wiek XX przyniósł Jodłownikowi zarówno rozwój, jak i niewyobrażalne tragedie, które na zawsze odcisnęły piętno na lokalnej społeczności. W 1925 roku doczekano się erygowania samodzielnej parafii, co było ważnym krokiem w duchowym życiu mieszkańców. Niestety, radość ta została brutalnie przerwana już 6 września 1939 roku, kiedy to wkraczające do wsi oddziały Wehrmachtu dokonały zbrodni wojennej, zabijając 58 osób z Jodłownika i okolic. Te wydarzenia na zawsze wpisały się w ciemne karty historii tej malowniczej miejscowości.
Po zakończeniu wojny wieś powoli podnosiła się z ruin, a w miejscowości funkcjonował państwowy Zakład Rolny, będący istotnym elementem lokalnej gospodarki. W odpowiedzi na rosnące potrzeby wspólnoty i w duchu prawdziwej solidarności, w latach 1981–1987 mieszkańcy wspólnym wysiłkiem zbudowali nowy, murowany kościół, który przejął funkcje parafialne. To świadectwo siły i determinacji lokalnej społeczności.
Współczesny Jodłownik. Czy warto odwiedzić?
Dziś Jodłownik to spokojna, malowniczo położona miejscowość, która choć z dala od zgiełku metropolii, wciąż tętni życiem, czerpiąc z bogactwa natury. Mieszkańcy utrzymują się głównie z rolnictwa, pielęgnując tradycje przodków. Okolica słynie z sadownictwa, uprawy krzewów owocowych oraz hodowli bydła, co stanowi trzon lokalnej gospodarki i kreuje wyjątkowy, wiejski krajobraz.
Choć wieś jest jedną z najniżej położonych w powiecie limanowskim, jej historyczny urok i niezaprzeczalne walory krajobrazowe sprawiają, że pozostaje jedną z najpiękniejszych pereł Małopolski. Jodłownik to idealne miejsce dla tych, którzy szukają spokoju, kontaktu z naturą i możliwości zgłębienia fascynującej historii, która wciąż żyje w zakamarkach tej niezwykłej miejscowości.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
