Spis treści
Początki Makowa Podhalańskiego
Pierwsze wzmianki o osadzie Maków Podhalański pochodzą z 1378 roku, choć już dwie dekady wcześniej na tym terenie istniała rozległa parafia, co świadczyło o ugruntowanej pozycji miejscowości. Przez stulecia, aż do rozbiorów Polski, Maków funkcjonował jako wieś królewska, należąca do dóbr starostwa lanckorońskiego.
Mieszkańcy od początków istnienia osady zajmowali się wyrębem drzewa z otaczającej puszczy beskidzkiej, co stanowiło podstawę ich gospodarki. To właśnie z Makowa wywodzili się zręczni bednarze, którzy już w XIV wieku dostarczali beczki na sól dla żupników wielickich, budując tym samym lokalną tradycję rzemieślniczą.
Rozwój i trudne czasy
Dynamiczny rozwój Makowa został gwałtownie przerwany przez najazd szwedzki, który doprowadził do niemal całkowitego zniszczenia osady w 1657 roku. W odpowiedzi na zniszczenia, król Jan II Kazimierz Waza, chcąc wesprzeć odbudowę, nadał mieszkańcom przywilej wolnego wyrębu drzewa, co miało pomóc w odtworzeniu lokalnej gospodarki.
Po pierwszym rozbiorze Rzeczypospolitej Maków znalazł się pod zaborem austriackim, co zmieniło jego status polityczny. W 1843 roku, dzięki staraniom nowego właściciela, hrabiego Filipa Saint-Genois d’Anneaucourt, Maków Podhalański oficjalnie uzyskał prawa miejskie, rozpoczynając nowy etap w swojej historii.
Impuls do wzrostu
Prawdziwy impuls do dalszego rozwoju Makowa Podhalańskiego przyniosło doprowadzenie linii kolejowej z Krakowa i Chabówki w 1884 roku, co znacząco ułatwiło transport i komunikację. W okresie międzywojennym miasto zyskało na znaczeniu, stając się prężnym ośrodkiem administracyjnym, gdy w 1923 roku powołano tu starostwo powiatowe.
Dzięki specyficznemu mikroklimatowi, Maków Podhalański zaczął przekształcać się w popularne letnisko, przyciągając zwłaszcza mniej zamożnych turystów z okolicznych miast. W tym czasie powstawały liczne domy wczasowe, a na stokach Makowskiej Góry w 1933 roku wybudowano specjalny ośrodek przeznaczony dla kolejarzy.
Okres kryzysu i wojny
Pomyślny rozwój Makowa Podhalańskiego został zahamowany przez wielki kryzys gospodarczy, który uderzył w region, a także przez likwidację powiatu makowskiego. Ostateczny i najtragiczniejszy cios zadała II wojna światowa, która na długie lata odcisnęła piętno na życiu mieszkańców.
Od 3 września 1939 roku Maków znalazł się pod okupacją niemiecką, a rzeka Skawa stała się granicą z III Rzeszą, co wiązało się z licznymi represjami. Mimo terroru i brutalnych pacyfikacji, w okolicznych lasach aktywnie działała partyzantka, stawiająca opór okupantowi. Miasto zostało wyzwolone spod okupacji 28 stycznia 1945 roku.
Skąd nazwa Maków Podhalański?
Do początku XX wieku miasto było znane wyłącznie pod nazwą Maków, co było prostym i krótkim określeniem. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku okazało się, że w nowo powstałej Polsce istnieje drugi Maków, a mianowicie Maków Mazowiecki, co mogło prowadzić do nieporozumień.
Aby uniknąć pomyłek, głównie na wniosek kolei, która potrzebowała jednoznacznych oznaczeń stacji, postanowiono dodać do nazwy drugi człon. Rozważano takie określenia jak „Krakowski” czy „Podgórski”, lecz ostatecznie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zatwierdziło wersję „Podhalański”, mimo że z perspektywy geograficznej i historycznej ten wybór jest niepoprawny, gdyż właściwe Podhale zaczyna się kilkanaście kilometrów dalej na południe.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
