Spis treści
Kim był Michael Smuss?
Michael Smuss, ostatni żyjący powstaniec getta warszawskiego, zmarł we wtorek, 21 października 2025 roku w wieku 99 lat. Informację o jego śmierci potwierdził ambasador Niemiec w Izraelu, Steffen Seibert, co szeroko odnotowały izraelskie media.
Urodzony w 1926 roku w Wolnym Mieście Gdańsku, Smuss przeniósł się z rodziną do Łodzi, a wybuch II wojny światowej sprawił, że trafił do getta warszawskiego, gdzie rozpoczęła się jego walka o przetrwanie.
Działalność Michaela Smussa w ŻOB
Michael Smuss aktywnie działał w Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB), dowodzonej przez Mordechaja Anielewicza. Jego rola w ruchu oporu była kluczowa, zwłaszcza w kontekście zaopatrzenia w środki do walki.
Korzystając z dostępu do chemikaliów w miejscu pracy, Smuss wykradał substancje niezbędne do produkcji koktajli Mołotowa, które następnie przekazywał żydowskiemu ruchowi oporu, wspierając przygotowania do powstania, jak powiedział agencji AP Frank Steffens, członek rodziny.
Walka w powstaniu i cud ocalenia
Michael Smuss włączył się w walkę od pierwszego dnia powstania w getcie, 19 kwietnia 1943 roku. Był jednym z nielicznych bojowców, którzy przeżyli niemal miesiąc zaciętych walk przeciwko przeważającym siłom niemieckim.
Po zakończeniu walk, Smuss znalazł się wśród nielicznej grupy Żydów, których zamiast natychmiastowej egzekucji skierowano do obozów pracy, unikając transportu do Treblinki. Ta decyzja uratowała mu życie, ponieważ Niemcy potrzebowali rąk do pracy.
Przenoszony pomiędzy kolejnymi obozami koncentracyjnymi, Michael Smuss zdołał przetrwać do końca wojny. Po wyzwoleniu wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie odbudował życie i założył rodzinę.
Życie w Izraelu i dziedzictwo
Po latach spędzonych w USA, Michael Smuss przeprowadził się do Izraela. Tam zajął się malarstwem, ale przede wszystkim poświęcił się upowszechnianiu wiedzy o Holokauście w ramach różnorodnych programów edukacyjnych.
Jego zasługi zostały docenione przez państwo niemieckie; kilka tygodni przed śmiercią odebrał z rąk ambasadora Niemiec w Izraelu Order Zasługi – najwyższe niemieckie odznaczenie.
Jerozolimski Instytut Jad Waszem poinformował, że uroczystości pogrzebowe Michaela Smussa odbędą się w piątek, 24 października.
Historia powstania w getcie warszawskim
Powstanie w getcie warszawskim rozpoczęło się 19 kwietnia 1943 roku. Było bezpośrednią reakcją na niemiecką decyzję o całkowitej likwidacji getta, która stanowiła element ich planu zagłady europejskich Żydów.
Mimo heroicznego oporu około 1000-1500 słabo uzbrojonych bojowników, zryw zakończył się porażką po niespełna miesiącu walk z powodu miażdżącej przewagi wroga. Niemniej jednak, powstanie to stało się symbolicznym pierwszym aktem zbrojnego oporu wobec III Rzeszy na okupowanych terenach.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
