Spis treści
Poronin na kartach historii
Pierwsze oficjalne wzmianki o Poroninie jako osadzie datowane są na 1624 rok. Co ciekawe, nazwa ta funkcjonowała w dokumentach już w 1254 roku, jednak wówczas odnosiła się do rzeki. Historycy sugerują, że obszar dzisiejszego centrum gminy we wczesnym średniowieczu stanowił dużą polanę wypasową, znaną jako Bańkówki lub Wańkówki, funkcjonując jako przysiółek Białego Dunajca. Około 1620 roku Poronin zyskał status samodzielnej wsi, co zapoczątkowało jego dalszy rozwój.
Kluczowe dla rozwoju społeczności były kolejne dekady XIX wieku. W 1806 roku w miejscowości wzniesiono kaplicę, a już w 1833 roku erygowano samodzielną parafię z własnym kościołem, co znacząco wpłynęło na jej niezależność. Rozwijał się tu również przemysł lokalny. Około 1813 roku powstała Kuźnia Poroniańska, która specjalizowała się w przerobie surówki i słynęła z produkcji doskonałej jakości kos oraz lemieszy, a pamiątką po tych czasach jest nazwa części wsi – Kośne Hamry, przypominająca o dawnej działalności przemysłowej.
Dlaczego Poronin przyciągał artystów?
Już na początku XIX wieku Poronin ugruntował swoją pozycję jako znane letnisko, prześcigając pod względem popularności dzisiejszą stolicę Tatr, Zakopane. Malownicze krajobrazy Podhala oraz wyjątkowy klimat stanowiły magnes dla elity intelektualnej i artystycznej Polski. Wśród gości Poronina odnotować można takie postacie jak wybitni malarze Jan Matejko i Leon Wyczółkowski, których obecność świadczyła o artystycznym znaczeniu miejscowości.
Wieś gościła również czołowych poetów i pisarzy tamtej epoki. Do Poronina często przybywali Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Jan Kasprowicz, Władysław Orkan oraz Leopold Staff, którzy szukali tu inspiracji i wytchnienia. Obecność tych znamienitych osobistości polskiej kultury sprawiła, że Poronin stał się ważnym ośrodkiem życia intelektualnego i artystycznego regionu, zyskując status prestiżowego miejsca wypoczynku.
Jakie są kontrowersje wokół Lenina?
Na kartach historii Poronina istotnie zapisał się również Włodzimierz Lenin. Rosyjski rewolucjonista, mieszkając w pobliskim Białym Dunajcu w latach 1913–1914, często bywał w zajeździe Pawła Guta Mostowego, co miało dalekosiężne konsekwencje dla przyszłości budynku. Wydarzenie to znacząco zaważyło na powojennych losach zajazdu. W 1947 roku utworzono w nim Muzeum Lenina, a na placu obok postawiono jego pomnik, co stało się symbolem ówczesnego systemu.
Obiekt budził ogromne kontrowersje społeczne i polityczne, co doprowadziło do tego, że w 1970 roku antykomunistyczna organizacja „Ruch” planowała jego podpalenie w proteście przeciwko obchodom setnej rocznicy urodzin wodza rewolucji. Muzeum Lenina ostatecznie zlikwidowano w 1990 roku, a pomnik został obalony, co symbolizowało koniec pewnej epoki. Dziś w historycznym budynku mieści się Gminny Ośrodek Kultury, pełniący funkcje kulturalne dla lokalnej społeczności.
Co oferuje Poronin współcześnie?
Po wielu latach zmian administracyjnych, w tym włączeniu do gminy Tatrzańskiej w 1977 roku, Poronin ostatecznie odzyskał status stolicy gminy z dniem 30 grudnia 1994 roku, co było ważnym krokiem w jego rozwoju. Dziś wieś prężnie rozwija się, koncentrując swoją działalność na turystyce, która stanowi główną gałąź lokalnej gospodarki. Zimą na miłośników sportów zimowych czekają liczne wyciągi narciarskie oraz skocznia narciarska Galicowa Grapa, oferujące atrakcje dla narciarzy i snowboardzistów.
O bogatej przeszłości Poronina przypominają obiekty wpisane do rejestru zabytków, które świadczą o jego historycznym dziedzictwie. Wśród nich znajduje się dawny budynek Muzeum Lenina oraz zabytkowa willa „Stryjnia Podhalańska” przy ulicy Piłsudskiego, które są świadectwem dawnych lat. Miejscowość jest także domem dla wielu znanych osób, w tym dla snowboardzistki i posłanki Jagny Marczułajtis-Walczak, co dodaje jej prestiżu. Poronin to miejscowość, która umiejętnie łączy bogatą historię z dynamicznym rozwojem turystycznym.
„To była trudna decyzja” – powiedział minister.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
