Spis treści
Ile trwa rok kalendarzowy?
Rok kalendarzowy standardowo liczy 365 dni, jednak faktyczny czas obiegu Ziemi wokół Słońca jest dłuższy. Wynosi on dokładnie 365 dni, 5 godzin i około 49 minut. Ta astronomiczna różnica ma kluczowe znaczenie dla precyzji kalendarza gregoriańskiego.
Aby skorygować tę rozbieżność, co cztery lata wprowadza się rok przestępny, który dodaje jeden dzień do lutego. Bez tej korekty, kalendarz stopniowo by się przesuwał względem pór roku. Po zaledwie kilkudziesięciu latach zima mogłaby zaczynać się w innym miesiącu, co miałoby poważne konsekwencje dla rolnictwa i życia codziennego.
Kiedy wypada przesilenie zimowe?
Dokładna data najkrótszego dnia w roku, czyli przesilenia zimowego, nie jest stała i może się różnić. To zjawisko również jest konsekwencją faktu, że rok kalendarzowy nie równa się dokładnie długości roku astronomicznego. Różnica kilku godzin sprawia, że data przesilenia zimowego może zmieniać się o jeden dzień.
W nadchodzącym roku 2025 przesilenie zimowe nastąpi 21 grudnia, podobnie jak w roku 2024. Warto przypomnieć, że w 2023 roku miało ono miejsce 22 grudnia. Najkrótszy dzień 2025 roku potrwa średnio około 7 godzin i 40 minut, w zależności od lokalizacji geograficznej.
Jak długo trwa dzień po przesileniu?
W Bydgoszczy, 21 grudnia, Słońce wzejdzie o godzinie 8:00:12, a zajdzie o 15:32:34, co da dzień trwający 7 godzin, 32 minuty i 22 sekundy. Już 22 grudnia, dzień wydłuży się, ponieważ zachód Słońca nastąpi o 15:33:06. Oznacza to wydłużenie dnia o około 40 sekund w ciągu zaledwie jednej doby.
Obserwowane tempo wydłużania się dnia jest początkowo subtelne, ale staje się coraz bardziej zauważalne. Tydzień po przesileniu, 29 grudnia, dzień w Bydgoszczy będzie już trwał 7 godzin, 36 minut i 23 sekundy, co stanowi prawie 4 minuty więcej niż podczas przesilenia. Z końcem stycznia, dokładnie 29 stycznia, dzień wydłuży się o ponad godzinę, wschodząc o 7:35:39 i zachodząc o 16:26:41.
Przesilenie letnie i zimowe
Proces wydłużania się dnia będzie kontynuowany aż do nocy z 21 na 22 czerwca, kiedy to nastąpi przesilenie letnie. Od tego momentu sytuacja ulegnie odwróceniu: dni zaczną się stopniowo skracać, a noce wydłużać. Cykl ten potrwa aż do kolejnego przesilenia zimowego, które przypada w grudniu 2026 roku.
Zjawiska związane z przesileniami były obserwowane i rozumiane przez ludzkość od tysięcy lat. Pradawni Słowianie, jeszcze przed odkryciami Kopernika, posiadali wiedzę na temat cyklicznych zmian długości dnia i nocy. Otaczali te dni szczególną czcią, często interpretując je jako wydarzenia o charakterze nadprzyrodzonym.
Słowiańskie święta zimowe
W słowiańskiej tradycji przesilenie zimowe było okazją do radosnego świętowania, znanego jako Szczodre Gody lub Szczodruszka. Święto to symbolizowało triumf światła nad ciemnością oraz oddawało cześć „odradzającemu się” Słońcu. Był to czas obfitujący w rytuały i wspólne spotkania, celebrujące nowy cykl.
Wraz z przyjęciem kalendarza juliańskiego, datę tych świąt symbolicznym gestem przesunięto na 25 grudnia. Dzięki temu zabiegowi, dawne Szczodre Gody zyskały stałe miejsce w kalendarzu. Właśnie tę datę zaadaptowali później chrześcijanie, ustanawiając ją dniem Narodzenia Chrystusa.
Noc Kupały i Noc Świętojańska
Najkrótsza noc w roku, symbolizująca początek skracania się dni, była w dawnych tradycjach pogańskich znana jako Noc Kupały. To słowiańskie święto związane z letnim przesileniem Słońca. W kulturze anglosaskiej to zjawisko określano mianem Midsummer, co świadczy o jego globalnym zasięgu.
Podobnie jak w przypadku zimowego odpowiednika, Noc Kupały również uległa adaptacji przez chrześcijaństwo. Została ona przekształcona w wigilię św. Jana, znana powszechnie jako Noc Świętojańska. Ta transformacja podkreśla trwałość ludzkich tradycji związanych z cyklami astronomicznymi.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
