Spis treści
Setna rocznica urodzin Andrzeja Wajdy
Dnia 6 marca 2026 roku przypadnie setna rocznica urodzin Andrzeja Wajdy, wybitnego polskiego reżysera filmowego i teatralnego. Uznawany za jednego z najważniejszych twórców kina, Wajda pozostawił po sobie bogate dziedzictwo artystyczne, obejmujące takie dzieła jak „Kanał”, „Ziemia obiecana” czy „Katyń”. Jego twórczość, charakteryzująca się głębokim zaangażowaniem w polską historię i kulturę, kształtowała świadomość kolejnych pokoleń widzów.
Z tej okazji w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej zaplanowano uroczyste upamiętnienie reżysera. Wydarzenie odbędzie się w Sali Kolumnowej o godzinie 12:00. Inicjatorami obchodów są marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty oraz aktor Daniel Olbrychski wraz z żoną Krystyną Demską-Olbrychską. Celem jest oddanie hołdu artyście, który poprzez swoje filmy stał się symbolem Polskiej Szkoły Filmowej.
"Andrzej Wajda był artystą, który potrafił opowiadać Polskę w sposób poruszający i zrozumiały dla całego świata. Dzięki naszej inicjatywie w setną rocznicę urodzin mistrza spotkamy się w Sejmie. Chcemy oddać hołd twórcy, którego filmy ukształtowały wyobraźnię kilku pokoleń Polaków – także moją. Od „Kanału”, przez wielkie „Wesele”, moją ukochaną „Ziemię obiecaną”, po „Katyń” – jego kino to zapis naszej historii. Bardzo się cieszę, że Sejm będzie tego dnia gościł wybitnych ludzi kultury – to piękna i potrzebna odmiana od politycznej codzienności" - powiedział Włodzimierz Czarzasty.
Kto zainicjował sejmowe obchody?
Organizację uroczystości w Sejmie zainicjowali marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty oraz Daniel Olbrychski, wybitny aktor, który współpracował z Wajdą przy wielu produkcjach. Wspierała ich w tym Krystyna Demska-Olbrychska, żona aktora, znana teatrolog i kulturoznawca. Ich wspólne działania mają zapewnić godne uczczenie pamięci zmarłego artysty. Obchody setnej rocznicy urodzin reżysera zyskują dzięki temu rangę państwową.
Krystyna Demska-Olbrychska, która dla „Super Expressu” wspominała reżysera, podkreśliła znaczenie Wajdy dla polskiej kultury. Zaznaczyła, że reżyser miał wpływ również na wybory polityczne i relacje społeczne w Polsce. Jej zdaniem, Wajda był postacią niezwykłą i autorytetem. Pani Olbrychska określiła się jako „wajdamanka” już w latach 70. podczas studiów kulturoznawczych.
"Chwała marszałkowi Czarzastemu za to, że wpadł na pomysł, aby uroczyście obejść tę setną rocznicę urodzin najwybitniejszego z polskich reżyserów wszech czasów, bo nikt większych sukcesów nie osiągnął niż Andrzej Wajda. Myśmy z mężem radośnie przyklasnęli panu marszałkowi i współpracujemy z nim przy organizacji uroczystości" - opowiadała Krystyna Demska-Olbrychska.
"Dla mnie Andrzej Wajda zawsze miał ogromne znaczenie, nie tylko dlatego, że do końca swojego życia był kimś bardzo bliskim – serdecznym przyjacielem, mentorem i autorytetem. On miał znaczenie dla całej polskiej kultury, ale też dla naszych wyborów politycznych i relacji społecznych. Był postacią niezwykłą, autorytetem. Jeszcze będąc na studiach we Wrocławiu w latach 70. Już byłam „wajdamanką”, studiowałam pierwsze polskie kulturoznawstwo, a moja praca magisterska była poświęcona właśnie spektaklowi Wajdy, teatralnej improwizacji na motywach „Idioty” Dostojewskiego" - wspominała żona Daniela Olbrychskiego.
Spotkania i wspomnienia z Mistrzem
Krystyna Demska-Olbrychska wspominała także swoje pierwsze spotkanie z Andrzejem Wajdą w czasach studenckich. Zaznaczyła, że ich rozmowy na różne tematy były zawsze fascynujące i pouczające. Z biegiem lat relacje z reżyserem stały się niemal rodzinne, szczególnie po tym, jak ona i Daniel Olbrychski stworzyli parę. Bliska więź z reżyserem pogłębiła się przez lata współpracy i przyjaźni.
Daniel Olbrychski pełnił rolę ojca chrzestnego Karoliny, jedynej córki Andrzeja Wajdy i Beaty. Aktor, który zagrał w trzynastu filmach Wajdy, uważa tę rolę za czternastą w swojej współpracy z mistrzem. Będzie ją „grał” i pełnił z radością do końca życia, co podkreśla głębokie i osobiste więzi łączące ich rodziny. Ta relacja stanowiła ważny element życia prywatnego reżysera i jego współpracowników.
"Wtedy pana Andrzeja poznałam; mówiłam do niego „Mistrzu, potem panie Andrzeju”, ale już miałam możliwość przepytywania go na różne tematy i to były zawsze fascynujące rozmowy" - wspomniała Krystyna Demska-Olbrychska.
"Kiedy staliśmy się parą z Danielem, to nasze relacje z reżyserem zrobiły się prawie rodzinne. Poza tym Daniel jest ojcem chrzestnym jedynej córki Andrzeja, Karoliny, ponieważ został wybrany przez Beatę i Andrzeja do tej roli. Jak mówi, zrobił z Mistrzem 13 filmów, a 14. rola to właśnie rola ojca chrzestnego, którą będzie „grał” i pełnił z radością do końca życia" - dodała Demska-Olbrychska.
Program uroczystości w Sejmie
Uroczystość w Sali Kolumnowej Sejmu przewidziana jest na 6 marca, w południe, i zgromadzi około 200 osób. Wśród zaproszonych gości znajdą się osoby związane z Andrzejem Wajdą poprzez pracę artystyczną, współpracę zawodową lub osobiste relacje. Planowane jest wyświetlenie filmu dokumentalnego z jednego z planów produkcyjnych, co pozwoli na wgląd w kulisy pracy reżysera. Program wydarzenia obejmuje różnorodne formy upamiętnienia twórczości Wajdy.
Po powitaniu zebranych przez marszałków Sejmu i Senatu, przemówienie wygłosi Daniel Olbrychski. Uczestnicy będą mieli również okazję obejrzeć nagranie rozmowy z Krystyną Zachwatowicz oraz specjalną wypowiedź Beaty Tyszkiewicz, która także nagrała swoje wspomnienie. Następnie odbędzie się panel dyskusyjny prowadzony przez Tomasza Raczka, w którym wezmą udział aktorzy Wajdy oraz młodzi absolwenci jego szkoły. Dyskusja ma połączyć perspektywy różnych pokoleń artystów związanych z reżyserem.
Dziedzictwo filmowe Andrzeja Wajdy
Rok 2026 został oficjalnie ogłoszony Rokiem Andrzeja Wajdy przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja ta podkreśla doniosłość dwu rocznic przypadających w tym roku: setnej rocznicy urodzin artysty oraz dziesiątej rocznicy jego śmierci. Wajda, jako laureat honorowego Oscara w 2000 roku i Złotej Palmy w Cannes, zdobył międzynarodowe uznanie. Jego filmy stanowią bezcenną kronikę polskiej historii i walki o niepodległość.
Do najważniejszych dzieł Andrzeja Wajdy zaliczane są „Kanał” (1957), „Popiół i diament” (1958), „Ziemia obiecana” (1974), „Człowiek z marmuru” (1976), „Człowiek z żelaza” (1981), „Katyń” (2007) oraz „Pan Tadeusz” (1999). Te produkcje, głęboko zakorzenione w polskiej rzeczywistości, opowiadały światu o dramatycznych losach narodu. Reżyser poprzez swoje dzieła zyskał status symbolu Polskiej Szkoły Filmowej.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje.
