Spis treści
Zimowy krajobraz Łyśca
Nowy Rok 2026 na Świętym Krzyżu, położonym 595 m n.p.m., rozpoczął się w wyjątkowo spektakularnych warunkach. Drogi z Nowej Słupi i Huty Szklanej zapełniły się spacerowiczami już od wczesnych godzin porannych, pragnących podziwiać malowniczy krajobraz pokryty gęstą szadzią.
Klasztorne mury oraz słynne gołoborza, uformowane w baśniową scenerię, przyciągnęły uwagę przybyłych. Pomimo niskiej temperatury i lekkiego opadu śniegu, Bazylika pw. Trójcy Świętej wypełniła się wiernymi podczas głównej sumy noworocznej, co świadczy o szczególnym znaczeniu tego miejsca dla pielgrzymów.
Początki najstarszego sanktuarium w Polsce
Historia Świętego Krzyża, wzgórza głęboko zakorzenionego w polskiej tożsamości, jest długa i sięga wieków. Zanim mnisi benedyktyni osiedlili się na Łysej Górze, miejsce to stanowiło ośrodek pogańskich kultów słowiańskich bóstw, Lelum i Polelum, o czym świadczą zachowane fragmenty kamiennego wału kultowego z VIII-X wieku.
Założenie klasztoru tradycja przypisuje Bolesławowi Chrobremu w 1006 roku, choć historycy skłaniają się ku czasom Bolesława Krzywoustego. Klasztor stał się najważniejszym sanktuarium w Polsce dzięki Relikwiom Drzewa Krzyża Świętego, które według legendy podarował węgierski królewicz Emeryk, a które to przez wieki ściągały tu monarchów, w tym Władysława Jagiełłę.
Klasztor Święty Krzyż. Jakie były jego mroczne czasy?
Dzieje Świętego Krzyża naznaczone są również tragicznymi wydarzeniami, które wpłynęły na jego charakter. Po kasacie zakonu w XIX wieku, klasztorne budynki zostały przekształcone w ciężkie więzienie, znane jako „Polskie Sachalin”, miejsce odosobnienia i cierpienia, głęboko zapisane w historii Polski.
W czasie II wojny światowej sanktuarium było świadkiem martyrologii jeńców radzieckich, co stanowi kolejny tragiczny epizod w jego bogatej historii. Od 1936 roku opiekę nad tym historycznym miejscem sprawują Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej, którzy przywrócili Świętemu Krzyżowi dawny blask i duchowe znaczenie.
Atrakcje Świętego Krzyża zimą
Zimowe miesiące, a zwłaszcza styczeń 2026 roku, oferują wyjątkowe warunki do odwiedzenia Świętego Krzyża. Miłośnicy fotografii i górskich spacerów znajdą tu idealne warunki do uwiecznienia zapierającej dech w piersiach ośnieżonej panoramy województwa świętokrzyskiego, widocznej z wieży kościelnej.
Trwający w Kościele Rok Święty dodaje każdej wizycie w sanktuarium dodatkowego wymiaru duchowego, czyniąc to miejsce szczególnie atrakcyjnym dla pielgrzymów. Zimowy mikroklimat na szczycie Łyśca sprawia, że śnieg utrzymuje się tam znacznie dłużej niż w pobliskich Kielcach, często nawet o kilka tygodni.
Jak dotrzeć do sanktuarium Świętego Krzyża?
Dla turystów planujących wizytę w Świętym Krzyżu dostępnych jest kilka opcji dojazdu. Samochód można pozostawić na parkingu w Hucie Szklanej, skąd na szczyt prowadzi około dwukilometrowa, łagodna asfaltowa aleja, co jest wygodną opcją dla rodzin i osób preferujących krótszy spacer.
W dni świąteczne istnieje możliwość podjechania samochodem bezpośrednio na szczyt góry. Bardziej aktywnym turystom poleca się Szlak Królewski, czyli wejście z Nowej Słupi, oferujące strome podejście i najpiękniejsze leśne widoki, co jest nagrodą za większy wysiłek fizyczny.
Co warto zwiedzić na Świętym Krzyżu?
Podczas wizyty w sanktuarium Świętego Krzyża warto poświęcić czas na zwiedzanie nie tylko Bazyliki pw. Trójcy Świętej, ale także innych ważnych miejsc. Kluczowym punktem jest Kaplica Oleśnickich, gdzie przechowywane są bezcenne Relikwie Drzewa Krzyża Świętego, stanowiące serce tego sanktuarium.
Dodatkowo, dla pogłębienia wiedzy o historii i misji Oblatów, dostępne są krypty oraz Muzeum Misyjne. Święty Krzyż kryje wiele tajemnic, w tym zmumifikowane ciało w podziemiach, które tradycja przypisuje księciu Jeremiemu Wiśniowieckiemu, postaci znanej z literatury.
Święty Krzyż. Czy to najstarsze sanktuarium?
Tak, Święty Krzyż jest uznawany za najstarsze polskie sanktuarium, wyprzedzające wiekowo Jasną Górę. Przez wiele stuleci, aż do okresu potopu szwedzkiego, było to najważniejsze miejsce pielgrzymkowe w kraju, przyciągające rzesze wiernych i ważnych postaci historycznych, w tym królów Polski.
Król Władysław Jagiełło, znany ze swojej pobożności, odwiedził to miejsce aż siedem razy. Zawsze wchodził na szczyt pieszo i boso od strony Nowej Słupi, co było aktem pokuty i świadczyło o głębokim szacunku do świętości miejsca.
Co kryją klasztorne krypty?
Krypty klasztoru na Świętym Krzyżu są miejscem spoczynku wielu postaci historycznych i kryją w sobie niezwykłe tajemnice. Jedną z najbardziej intrygujących jest zmumifikowane ciało, które według lokalnej tradycji należy do księcia Jeremiego Wiśniowieckiego, słynnego pogromcy Kozaków, znanego również z powieści „Ogniem i mieczem”.
Na klasztornej wieży natomiast znajduje się unikalny mechanizm zegarowy, który stanowi pamiątkę po katastrofie z 1914 roku, kiedy to poprzednia wieża została zniszczona przez Austriaków. Odbudowano ją dopiero sto lat później, przywracając klasztorowi jego pełny wygląd.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
