Spis treści
Szczyrk. Miasto w sercu Beskidu Śląskiego
Szczyrk, położony w centralnej części Beskidu Śląskiego, charakteryzuje się unikalnym ukształtowaniem terenu. Zabudowania miejskie rozciągają się na wysokościach od około 470 do 600 metrów nad poziomem morza. To właśnie ta średnia wysokość zabudowy czyni Szczyrk najwyżej położonym miastem w całym województwie śląskim, wyróżniając go na tle innych miejscowości regionu.
Cały obszar miasta leży na wysokościach od 470 do 1257 m n.p.m. Najniższy punkt znajduje się przy granicy z miejscowością Buczkowice, natomiast najwyższym jest szczyt Skrzycznego. Taki rozkład wysokości podkreśla dominujący górski charakter Szczyrku, który nie posiada klasycznego, nisko położonego centrum.
Górski charakter zabudowy. Co to znaczy?
Większość zabudowy Szczyrku ma wyraźnie górski charakter, co odróżnia go od wielu innych beskidzkich miejscowości. Ulice, osiedla oraz liczne pensjonaty wspinają się po stokach górskich, tworząc malowniczy krajobraz. Różnice wysokości są znaczące nawet w obrębie poszczególnych dzielnic, co świadczy o głębokiej integracji miasta z otoczeniem.
Brak typowego, płaskiego centrum, położonego w szerokiej dolinie, jest kluczową cechą Szczyrku. To nie pojedyncze, najwyżej położone punkty, lecz właśnie średnia wysokość całej zabudowy przesądza o jego statusie najwyżej usytuowanego miasta w regionie. To wyróżnienie jest fundamentalne dla tożsamości Szczyrku.
Historia Szczyrku. Początki osadnictwa
Korzenie Szczyrku sięgają XV wieku, kiedy to na te tereny dotarli pierwsi osadnicy. Byli to głównie Wołosi, a także przybysze z Węgier, Czech i Słowacji, którzy przyczynili się do rozwoju osady. Zabudowa początkowo koncentrowała się wzdłuż doliny, a ziemia była dzielona w specyficzny sposób, zapewniając góralom dostęp do stoków o różnym nasłonecznieniu.
Pierwszy spis ludności w Szczyrku został przeprowadzony w 1630 roku, dostarczając wczesnych danych demograficznych. Z biegiem czasu, oprócz tradycyjnego rolnictwa, coraz większą rolę zaczęły odgrywać pasterstwo oraz wyrób sukna z owczej wełny. Rozwijała się także gospodarka leśna, powiązana z ośrodkami przemysłowymi w Bielsku i Białej.
Rozwój kurortu. Od wsi do miasta
Na początku XIX wieku Szczyrk był już rozproszoną wsią górską, zamieszkaną przez ponad 170 gospodarstw, w większości polskojęzycznych. Ważnym wydarzeniem było włączenie miejscowości Salmopol w 1927 roku, co wpłynęło na dwuwyznaniowy charakter regionu. Po zakończeniu I wojny światowej nastąpił dynamiczny rozwój turystyki, z powstaniem pierwszych schronisk i przyciąganiem narciarzy.
Po II wojnie światowej Szczyrk szybko przekształcił się w jeden z czołowych ośrodków wypoczynkowych w Beskidach. Intensywnie rozbudowywano bazę noclegową, w tym domy wczasowe, hotele i pensjonaty. Rozwijano także infrastrukturę sportową, łącznie z koleją linową na Skrzyczne i licznymi wyciągami narciarskimi. W 1973 roku Szczyrk oficjalnie uzyskał prawa miejskie.
Jak Szczyrk wypada na tle innych miast Śląska?
W porównaniu do innych górskich miejscowości w województwie śląskim, Szczyrk wyróżnia się znacznie wyższą średnią wysokością. Przykładowo, Wisła, choć otoczona wysokimi szczytami, ma centrum położone niżej, na około 430–450 m n.p.m. Podobnie Ustroń, będący miastem podgórskim, z górską zabudową dopiero w wyższych rejonach, leży na około 400 m n.p.m.
Bielsko-Biała, z wyraźnie miejskim centrum, jest jednym z najniżej położonych miast w tej części regionu, ze średnią wysokością około 330–350 m n.p.m. Na tym tle Szczyrk wyróżnia się nie tylko wysokością, ale także spójnością swojego górskiego krajobrazu, gdzie niemal cała zabudowa jest wtopiona w stoki gór.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
