Spis treści
Szlachtowa odzyskuje autonomię
Od początku 2008 roku, po administracyjnej transformacji gminy miejskiej Szczawnica w gminę miejsko-wiejską, Szlachtowa oficjalnie odzyskała swój dawny status samodzielnej wsi. To wydarzenie zamknęło pewien rozdział i otworzyło nowy, niezależny etap w historii tej urokliwej miejscowości, dając jej szansę na budowanie własnej tożsamości poza cieniem znanego uzdrowiska.
Przez lata Szlachtowa była integralnie związana ze Szczawnicą, dzieląc losy i rozwój z większym sąsiadem. Dziś, jako odrębna jednostka, ma szansę na samodzielne kształtowanie swojego wizerunku oraz rozwijanie potencjału turystycznego i kulturowego, choć zawsze będzie nosić w sobie ślady wspólnej przeszłości nad potokiem Grajcarek.
Korzenie Wołoskiej Kolonizacji
Początki Szlachtowej to głęboka podróż w przeszłość, sięgająca czasów tzw. kolonizacji wołoskiej, której ślady datowane są na okres poprzedzający 1581 rok. Wieś, początkowo niewielka osada składająca się z zaledwie czterech gospodarstw wraz z sąsiednimi Jaworkami, zaczęła powoli, ale konsekwentnie rozwijać się, tworząc podwaliny pod dzisiejszą społeczność.
Z biegiem wieków Szlachtowa urosła do rangi najbardziej na zachód wysuniętej miejscowości w Polsce, której mieszkańcami była głównie rusińska ludność. To właśnie ta specyfika kulturowa i etniczna nadała jej unikalny charakter, który do dziś jest widoczny w architekturze, tradycjach i lokalnym dziedzictwie historycznym.
Życie codzienne i wiara w Szlachtowej
Obraz Szlachtowej z końca XIX wieku, pieczołowicie utrwalony w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego”, ukazuje wieś zdominowaną przez kulturę rusińską. Na ponad 720 mieszkańców aż 693 osoby deklarowały wyznanie greckokatolickie i narodowość rusińską, co świadczy o głębokich korzeniach i silnej tożsamości tej społeczności.
W tamtych czasach Szlachtowa tętniła życiem, posiadając własną parafię z cerkwią, szkołę ludową, a nawet tartak. Mimo to, nieurodzajne gleby zmuszały wielu mieszkańców do trudnienia się druciarstwem, co wiązało się z corocznymi wędrówkami za zarobkiem po Galicji, Węgrzech, a nawet Królestwie Polskim, ukazując twardą codzienność dawnych lat.
Co ukrywa dawna cerkiew?
Perłą Szlachtowej, stanowiącą namacalny dowód jej wielokulturowej przeszłości, jest wpisana do rejestru zabytków dawna cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Matki Bożej Pokrownej. Dziś, przekształcona w kościół parafialny, świątynia ta niezmiennie pełni swoją sakralną funkcję, będąc miejscem spotkań i duchowego rozwoju dla lokalnej społeczności.
Nieopodal, we wsi, działa również Muzeum Pienińskie im. Józefa Szalaya, które z oddaniem pielęgnuje i przybliża historię oraz bogatą kulturę Pienin. Instytucja ta stanowi ważne centrum edukacyjne, pozwalające zarówno mieszkańcom, jak i turystom zrozumieć złożoność i piękno regionu, w którym Szlachtowa zajmuje wyjątkowe miejsce.
Wieś w obliczu ognia
Historia Szlachtowej to nie tylko idylliczny rozwój i pielęgnowanie tradycji, ale także bolesne momenty, które na zawsze wpisały się w jej dzieje. W lipcu 1893 roku wieś została doświadczona przez potężny pożar, który doszczętnie strawił aż 33 domy oraz dramatyczną liczbę 70 budynków gospodarczych, zostawiając wielu mieszkańców bez dachu nad głową.
Kilkadziesiąt lat później, w 1926 roku, mieszkańcy ponownie musieli stawić czoła żywiołowi, gdy w wyniku wady komina zapalił się dach miejscowej szkoły. Dzięki sprawnej i szybkiej interwencji lokalnych strażaków, ogień został opanowany, co uchroniło wieś przed kolejną wielką tragedią, świadcząc o sile i solidarności lokalnej społeczności.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
