Wyjątkowa tradycja Karczmisk
Mieszkańcy wsi Karczmiska Pierwsze i Karczmiska Drugie, położonych w gminie Karczmiska, w powiecie opolskim na Lubelszczyźnie, od ponad stu lat pielęgnują niezwykłą tradycję. Jest nią „chodzenie po szczodrokach” – unikalny zwyczaj, który w ostatnim czasie zyskał oficjalne uznanie. Tradycja ta została wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, co podkreśla jej znaczenie i długoletni charakter w lokalnej społeczności.
Zwyczaj „chodzenia po szczodrokach” jest obchodzony raz w roku, dokładnie 5 stycznia, czyli w wigilię święta Trzech Króli. Tego dnia grupy kolędników, zwane „scodrocarzami”, wyruszają, aby odwiedzić domostwa w okolicy. W skład tych grup wchodzą zarówno dzieci i młodzież, jak i dorośli, co świadczy o międzypokoleniowym wymiarze tego lokalnego obrzędu. Podchodząc pod poszczególne domy, kolędnicy intonują kolędy oraz tradycyjne przyśpiewki, często wykonywane w lokalnej gwarze. Zaczynają od powitania gospodarzy okrzykiem: „Kożcie śpiwoć! Kożcie!”.
„Jeśli gospodarze odpowiadają „Śpiwojta!”, zapraszają ich do środka, gdzie składają życzenia i są częstowani słodyczami, owocami, pieniędzmi oraz wypiekanymi na tę okazję rogalikami – szczodrokami. W przypadku odmowy kolędnicy śpiewają żartobliwe przyśpiewki piętnujące skąpstwo” – czytamy na stronie niematerialne.nid.pl.
Historia nazwy Karczmiska
Nazwa „Karczmiska” ma złożoną genezę, wokół której krąży wiele lokalnych legend i historycznych wzmianek. Jedne z najwcześniejszych dokumentów wspominających o tym obszarze pochodzą z kroniki Jana Długosza, datowanej na pierwszą połowę XV wieku. Wynika z nich, że dawniej teren ten był znany pod nazwą „Krampa”. Powstanie miejscowości było ściśle związane z rozwojem stosunków handlowych i utworzeniem ważnego traktu handlowego, który łączył Polskę z Rusią.
Ten istotny szlak komunikacyjny rozpoczynał się na Wschodzie, we Włodzimierzu Wołyńskim. Przebiegał przez miejscowości takie jak Hrubieszów, Krasnystaw oraz przez wspomnianą „Krampę” i Wietrzną Górę. Następnie prowadził dalej na Zwoleń, Radom i Opoczno, kierując się w stronę Śląska. Trakt ten odegrał kluczową rolę w rozwoju regionu, sprzyjając ożywieniu handlu i osadnictwu, co z czasem doprowadziło do powstania współczesnych Karczmisk.
„Zaczynał się ten trakt na Wschodzie we Włodzimierzu Wołyńskim, prowadził stamtąd na Hrubieszów, Krasnystaw, przez „Krampę”, Wietrzną Górę i dalej na Zwoleń, Radom, Opoczno w kierunku Śląska” – czytamy na stronie internetowej gminy Karczmiska.
Co mówią lokalne legendy?
Według jednej z lokalnych legend, nazwa „Karczmiska” wywodzi się od obecności licznych karczm, które dawniej funkcjonowały na tym obszarze. Miały one służyć podróżnym jako miejsca odpoczynku i spożywania ciepłych posiłków. Zgodnie z tym przekazem, nazwa miejscowości miała powstać z połączenia dwóch słów: „karczma” oraz „miska”, co symbolizuje gościnność i możliwość posilenia się.
Istnieje także inna teoria dotycząca pochodzenia nazwy, którą przytaczają zapiski w źródłach diecezjalnych. Jedna z notatek wskazuje, że „Karczmiska” mogły wywodzić się od słowa „karczmisko”. Słowo to „oznacza plac niezabudowany po zburzonej karczmie”. Obie teorie, choć różne, podkreślają historyczne znaczenie karczm i traktów handlowych dla formowania się tożsamości regionu.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
