Spis treści
Przełomowe odkrycie z Pnia
Odkrycie pochówku z XVII wieku, okrzykniętego przez media „Wampirką z Pnia” lub po prostu Zosią, wstrząsnęło światem archeologii w 2022 roku. Naukowcy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, pod przewodnictwem dr. hab. Dariusza Polińskiego, natrafili na szczątki młodej kobiety w Pniu niedaleko Dąbrowy Chełmińskiej. Jej niezwykły pochówek z sierpem na szyi i trójkątną kłódką u stopy od razu wywołał falę spekulacji i zainteresowania, choć archeolodzy szybko studzili emocje, podkreślając, że takie praktyki miały głównie charakter ochronny, a nie świadczyły o realnej wierze w wampiry.
Badania nad cmentarzyskiem, prowadzone przez zespół z UMK już od 2005 roku, zyskały światowy rozgłos właśnie dzięki Zosi. Wcześniej podobne odkrycia, jak te w Gliwicach czy Sławnie, również budziły fascynację, ale skala uwagi wokół Zosi przerosła wszelkie oczekiwania. Wiadomo, że kobieta za życia była schorowana, co mogło sprawić, że w społeczeństwie postrzegano ją jako „inną”, a po śmierci obawiano się jej powrotu. To właśnie te obawy, a nie mitologiczne wampiry, miały najprawdopodobniej skłonić do zastosowania specyficznych zabezpieczeń w grobie.
"Istnieją pewne przesłanki, które pozwalają nam sądzić, że coś łączy naszą Wampirkę Zosię z Ostromeckiem. Do tej pory mogliśmy spojrzeć Zosi w oczy. Teraz zobaczymy ją zupełnie inną, niż się wszyscy spodziewają" - zapowiada Magdalena Zagrodzka z Toruńskiego Stowarzyszenia Edukacyjnego "Ewolucja".
Oscar Nilsson ożywia historię
Wizerunek Zosi, który już rok temu częściowo ujrzał światło dzienne, jest dziełem Oscara Nilssona – szwedzkiego rzeźbiarza i archeologa, mistrza w dziedzinie realistycznych rekonstrukcji twarzy. Artysta, słynący z ożywiania postaci z zamierzchłych epok, połączył w swojej pracy ekspertyzę anatomiczną z wiedzą historyczną i archeologiczną. Wykorzystując nowoczesne technologie, takie jak druk 3D oraz analizy genetyczne, udało mu się odtworzyć oblicze młodej kobiety z niezwykłą precyzją, zaskakując wszystkich.
Proces rekonstrukcji był niezwykle skrupulatny i wymagał połączenia nauki ze sztuką. Nilsson rozpoczął od trójwymiarowego wydruku czaszki Zosi, na którym precyzyjnie umieścił znaczniki grubości tkanek. Następnie, warstwa po warstwie, modelował mięśnie z plastycznej gliny, by później dodać oczy, nałożyć warstwy imitujące skórę i stworzyć detale takie jak zmarszczki czy ewentualne ślady po urazach. Całość, pokryta silikonem i uzupełniona o prawdziwe włosy, brwi i rzęsy, zapowiada się na niezwykle autentyczny portret kobiety, która niegdyś budziła lęk.
Zosia w pałacach Ostromecka
Nadchodzące multimedialne wydarzenie pod intrygującym tytułem „Tajemnicza Dziewczyna z Pnia Ożywiona Historia” ma odbyć się 15 października 2025 roku w historycznych pałacach w Ostromecku. To miejsce wybrano nieprzypadkowo – położone jest wyjątkowo blisko cmentarzyska w Pniu, a dodatkowo, jak sugerują organizatorzy, istnieją pewne przesłanki łączące Zosię właśnie z tym regionem. Już teraz można nabywać bilety na to unikatowe spotkanie z przeszłością, które zapowiada się na coś znacznie więcej niż zwykłą wystawę.
Organizacja przedsięwzięcia to efekt wspólnej pracy Toruńskiego Stowarzyszenia Edukacyjnego "Ewolucja", a także samego Oscara Nilssona i Anny Silverulv, specjalistki od tekstyliów z Muzeum Vasa w Sztokholmie. Widzowie będą mieli okazję nie tylko podziwiać gotową rekonstrukcję, ale także poznać kulisy badań, emocje towarzyszące odkryciom oraz zrozumieć, dlaczego postać Zosi jest tak ważna dla samego rzeźbiarza. To będzie kompleksowe zanurzenie w XVII-wieczną historię.
"Przygotowaliśmy specjalne wydarzenie. Będzie można zobaczyć Zosię, stanąć z nią twarzą w twarz. Chcemy ją pokazać w pałacach w Ostromecku. To najodpowiedniejsze miejsce, gdyż znajduje się bardzo blisko miejsca, gdzie Zosia została znaleziona, jak również istnieją pewne przesłanki, które pozwalają nam sądzić, że coś łączy Zosię z Ostromeckiem. Do tej pory mogliśmy spojrzeć Zosi w oczy. Teraz zobaczymy ją zupełnie inną, niż się wszyscy spodziewają. Trafiały do nas pytania, czy wizerunek Zosi jest wizerunkiem stworzonym komputerowo. Nie. To rzeczywista rekonstrukcja ze sztucznej skóry, prawdziwych włosów, ale jest pewna niespodzianka, pewna tajemnica, o której przybywając tutaj na miejsce do Ostromacka będą mogli państwo się przekonać" - mówi Magdalena Zagrodzka.
Grób w Pniu nadal przyciąga?
Mimo że badania archeologiczne na cmentarzysku w Pniu zostały już zakończone, miejsce to wciąż emanuje niezwykłą siłą przyciągania, stanowiąc punkt pielgrzymek dla ciekawskich i zafascynowanych historią. Ludzie odwiedzają teren, gdzie spoczywała Zosia, upamiętniając ją w symboliczny sposób. To pokazuje, jak głęboko niektóre odkrycia archeologiczne potrafią zapaść w świadomość społeczną, stając się częścią lokalnego dziedzictwa i legendy.
Magdalena Zagrodzka z zaskoczeniem relacjonuje, że po zakończeniu prac wykopaliskowych, w miejscu pochówku Zosi zaczęły pojawiać się kamienie. To spontaniczny sposób upamiętniania grobu, podobny do tego, jakim opatrzono miejsce pochówku dziecka znalezionego również z kłódką, czy grobu mężczyzny z dzieckiem. Ta ludzka potrzeba oznaczania i pamięci o „innych” z przeszłości świadczy o niezmiennej fascynacji tym, co nieznane i budzące lęk, ale też o szacunku dla tych, którzy zostali kiedyś naznaczeni piętnem.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
