Spis treści
Cena ochrony przeciwpowodziowej
Budowa Zbiornika Wióry, która trwała od 1980 do 2005 roku, wymagała gruntownego przygotowania niecki pod przyszły zalew. W konsekwencji miejscowość Wióry, od której akwen wziął swoją nazwę, została całkowicie wysiedlona, a jej dawni mieszkańcy musieli opuścić swoje domy. Proces ten był niezbędny dla realizacji projektu.
Łącznie, w ramach prac związanych z powstaniem zbiornika, zlikwidowano 101 gospodarstw domowych. Pod wodą znalazły się także trzy młyny wodne oraz dwie szkoły. Dodatkowo, wykarczowano 8,7 hektara sadów i 40 hektarów lasów, co stanowiło znaczącą ingerencję w krajobraz. Całkowity koszt budowy oszacowano na około 300 milionów złotych.
Gdzie znajduje się Zalew Wióry?
Zbiornik Wióry jest strategicznie położony na obszarze Gór Świętokrzyskich, rozciągając się przez tereny trzech gmin: Pawłów, Kunów i Waśniów. Zalew powstał w naturalnej dolinie, gdzie rzeka Świślina jest zasilana przez rzekę Pokrzywiankę, tworząc rozległy akwen.
Czasza zbiornika rozciąga się wzdłuż Świśliny na długości około 8 kilometrów oraz wzdłuż Pokrzywianki na długości około 7,2 kilometra. Powierzchnia zalewu przy normalnym piętrzeniu wynosi 257 hektarów, a maksymalnie może osiągnąć 408 hektarów. Średnia głębokość waha się od 6 do 8 metrów, a w rejonie zapory przekracza 19 metrów. Zapora ziemna ma 21 metrów wysokości i 252 metry długości, skrywa również żelbetonowy tunel kontrolny.
Burzliwa historia budowy
Koncepcja budowy zapory Wióry pojawiła się już w 1975 roku, pierwotnie jako element planów rozwojowych ostrowieckiej huty stali, mających na celu zapewnienie jej odpowiedniego zaopatrzenia w wodę. Inwestycję rozpoczęto w 1980 roku, ale już w listopadzie tego samego roku prace zostały wstrzymane uchwałą Rady Ministrów. Status projektu był zmieniany wielokrotnie.
Przez kolejne lata projekt zmieniał swój status: z wstrzymanej na zaniechaną w 1983 roku, a następnie ponownie na wstrzymaną w 1984 roku, po przejęciu przez Ministra Ochrony Środowiska. Prace budowlane wznowiono na początku 1989 roku, jednak ze względu na brak środków inwestycję ponownie wstrzymano w 1993 roku. W międzyczasie pierwotne cele zbiornika poszerzono o ochronę przeciwpowodziową i wykorzystanie energetyczne.
Powódź przyspiesza realizację
W 2001 roku doszło do katastrofy, kiedy fala powodziowa, wywołana intensywnymi opadami deszczu, zniszczyła tymczasową zaporę ziemną budowanego zbiornika Wióry. Skutkiem tego zdarzenia było zalanie miejscowości Doły Biskupie, Nietulisko oraz Kunów. Powódź ta uwydatniła pilną potrzebę szybkiego ukończenia inwestycji.
Katastrofa z 2001 roku uświadomiła zarówno władzom, jak i mieszkańcom regionu, jak kluczowe jest dokończenie budowy. W rezultacie w 2002 roku powołano specjalny Zespół do spraw budowy zbiornika, co doprowadziło do znaczącej intensyfikacji robót. Próbne spiętrzenie wody nastąpiło w maju 2005 roku, a oficjalne oddanie zbiornika do użytku miało miejsce 1 października 2007 roku.
Jakie są główne funkcje zbiornika?
Zbiornik Wióry pełni wiele istotnych funkcji, głównie dzięki swojej dużej pojemności całkowitej. Część tej pojemności, około 43%, stanowi tak zwana pojemność martwa, przeznaczona na gromadzenie osadów naniesionych przez rzekę oraz procesy erozyjne. Jest to kluczowy element długoterminowego funkcjonowania akwenu.
Do głównych zadań zbiornika należy przede wszystkim ochrona przeciwpowodziowa, która znacznie zredukowała przepływy powodziowe z 320 m³/s do zaledwie 30 m³/s. Ponadto, zbiornik odpowiada za zapewnienie przepływu nienaruszalnego w rzece, ma funkcję energetyczną oraz istotną funkcję turystyczną i rekreacyjną dla regionu.
Śladami dinozaurów oraz atrakcje
Obszar, na którym powstał Zbiornik Wióry, jest wyjątkowo bogaty zarówno pod względem historycznym, jak i przyrodniczym. Zalew usytuowany jest w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej, co podkreśla jego walory naturalne. Region ten przyciąga miłośników przyrody i aktywnego wypoczynku.
W trakcie budowy zapory Wióry dokonano niezwykłego odkrycia paleontologicznego: odsłonięto skały dolnego triasu z formacji z Wiór, gdzie znaleziono skamieniałości tropów dinozaurów oraz innych gadów i płazów. Były to między innymi ślady chiroteriów, przodków dinozazaurów, przypominające odciski ludzkich dłoni. Oryginalne płyty z tropami sprzed 245 milionów lat można podziwiać w Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
