Spis treści
Przełomowe odkrycie w Indonezji
Badania naukowe opublikowane 22 stycznia 2026 roku ujawniły niezwykłe znalezisko, które może zrewolucjonizować archeologię. Na indonezyjskiej wyspie Muna, położonej na Morzu Banda u południowo-wschodniego wybrzeża Celebesu, odkryto odciski ludzkich dłoni. Wstępne datowanie wskazuje, że te prehistoryczne malowidła jaskiniowe mogą mieć nawet 67 800 lat. Jest to odkrycie o ogromnym znaczeniu, przewyższające wiekiem słynne malowidła z Lascaux, które powstały około 17 000 – 15 000 lat p.n.e. Te skromne w formie rysunki przedstawiają jasne kontury dłoni na wapiennych ścianach jaskiń, wykonane techniką rozdmuchiwania pigmentu.
Odciski dłoni nie są przypadkowymi śladami, lecz świadomym działaniem prehistorycznych ludzi. Powstały poprzez przykładanie ręki do skały i następnie nanoszenie na nią barwnika. Znalezisko to kwestionuje dotychczasowe teorie dotyczące początków sztuki naskalnej i jej geograficznego zasięgu. Potwierdzenie tak wczesnej daty zmieniłoby fundamentalnie nasze rozumienie ewolucji twórczości człowieka. Odkrycie na wyspie Muna wskazuje na zaawansowane umiejętności i intencje artystyczne daleko starsze niż dotychczas sądzono.
Jak odkryto najstarsze malowidła?
Archeolog Adhi Agus Oktaviana z indonezyjskiej agencji badawczej BRIN systematycznie prowadził badania w jaskiniach regionu Muna w prowincji Sulawesi od 2015 roku. To on dokonał kluczowego znaleziska, odkrywając odciski dłoni ukryte pod znacznie młodszymi malowidłami. Wśród późniejszych warstw znajdowały się sceny przedstawiające między innymi człowieka jadącego konno, co pomogło w rozróżnieniu epok. Dopiero dokładne analizy potwierdziły, że pod spodem kryją się znacznie starsze ślady ludzkiej obecności.
Datowanie malowideł wykonano za pomocą metody uranowo-torowej, która jest obecnie uznawana za jedną z najdokładniejszych technik w badaniach sztuki naskalnej. Naukowcy pobrali mikroskopijne próbki kalcytu, o grubości zaledwie pięciu milimetrów, który narastał na powierzchni malowideł przez tysiące lat. Ta precyzyjna metoda pozwala określić minimalny wiek dzieła, co gwarantuje wiarygodność pomiarów. Jak podkreśla Maxime Aubert z australijskiego Griffith University, rysunki z wyspy Muna są co najmniej tak stare, jak wskazują pomiary.
"To wygląda tak, jakby twórcy chcieli przekształcić dłoń w coś innego – być może w zwierzęcy pazur" – mówi Brumm.
Co sugerują zmienione końcówki palców?
Maxime Aubert i jego współpracownik Adam Brumm, analizując odkryte malowidła, zwrócili uwagę na intrygujący detal. Charakterystycznie zmienione końcówki palców na odciskach mogą wskazywać na próbę przedstawienia czegoś innego niż tylko ludzkiej ręki. Sugestia naukowców jest taka, że twórcy mogli dążyć do transformacji dłoni w inną formę. Możliwe, że było to zamierzone przedstawienie, na przykład zwierzęcego pazura, co nadawałoby tym prastarym dziełom dodatkowego, symbolicznego znaczenia.
Odkrycia na Sulawesi od lat dostarczają dowodów na istnienie bardzo starej sztuki naskalnej. Nowe znalezisko na wyspie Muna jest jednak szczególnie znaczące. Jest ono o ponad 15 tysięcy lat starsze niż to, które ten sam zespół badaczy opisał w 2024 roku, również na terenie Sulawesi. To kolejne potwierdzenie, że region ten był kolebką niezwykle wczesnej i rozwiniętej twórczości artystycznej człowieka pierwotnego. Dalsze badania mają na celu pogłębienie wiedzy na temat tych unikatowych dzieł.
Artykuł i zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI). Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może popełniać błędy! Sprawdź ważne informacje. Jeżeli widzisz błąd, daj nam znać.
